به گزارش اکوتایمز، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری در رویکرد جدید خود، توسعه فناوری را صرفاً در تولید محصول یا افزایش تعداد شرکتهای دانشبنیان خلاصه نمیکند و تلاش دارد زنجیرهای پیوسته از ایده و دانش تا فناوری، نوآوری، قابلیت و اثرگذاری اقتصادی و اجتماعی ایجاد کند.
افشین، معاون علمی رئیسجمهور، در حاشیه بازدید از بیستوششمین نمایشگاه بینالمللی صنعت ساختمان، «طرح هاتف» را یکی از برنامههای آغازشده در این مسیر عنوان کرد؛ طرحی که هدف آن شناسایی حوزههای نوظهور و هدایت ظرفیتهای علمی و پژوهشی کشور به سمت شکلگیری شرکتهای فناور و در ادامه، دانشبنیان شدن آنهاست.
به گفته او، در حوزههایی که هنوز بازار شکلگرفتهای وجود ندارد، ممکن است سرمایهگذاری بخش خصوصی نیز به اندازه کافی انجام نشود. «هاتف» با هدف پر کردن همین خلأ طراحی شده تا هستههای پژوهشی فعال در دانشگاهها شناسایی و به سمت ایجاد شرکتهای فناور هدایت شوند.
از ایده تا بازار؛ زنجیرهای که معاونت علمی دنبال میکند
بر اساس این رویکرد، مسیر توسعه فناوری با تبدیل یک ایده دانشگاهی به محصول پایان نمییابد. از نگاه معاونت علمی، زمانی میتوان از موفقیت یک فناوری سخن گفت که آن فناوری بتواند اثر اقتصادی، اجتماعی یا اقتداری ایجاد کند و در مرحله بعد، امکان تکرار و توسعه آن در مقیاس ملی وجود داشته باشد.
افشین «قابلیت» را مرحلهای فراتر از نوآوری دانست و تأکید کرد هدف نهایی، ایجاد توانمندیهایی است که بتوانند موفقیتهای فناورانه را بهصورت مستمر تکرار کنند و در مقیاس ملی توسعه دهند.
این تغییر نگاه به معنای فاصله گرفتن از حمایتهای صرفاً محصولمحور و حرکت به سمت ایجاد ظرفیتهای پایدار در زیستبوم فناوری کشور است؛ رویکردی که در آن، شرکتها نیز باید توانایی بهروزرسانی مستمر دانش و فناوری خود را داشته باشند.
هوش مصنوعی؛ یکی از اولویتهای ایجاد قابلیت ملی
در این میان، هوش مصنوعی یکی از مهمترین حوزههایی است که معاونت علمی آن را در مسیر ایجاد قابلیت ملی دنبال میکند. به گفته افشین، هدف صرفاً تولید چند محصول یا سامانه مبتنی بر هوش مصنوعی نیست، بلکه باید زیرساخت، نیروی انسانی، دانش، تنظیمگری و سازوکارهای ارزیابی لازم برای تبدیل هوش مصنوعی به یک قابلیت پایدار در کشور ایجاد شود.
او با اشاره به فعالیت منظم ستاد توسعه فناوری و کاربردهای هوش مصنوعی اعلام کرد هشتمین جلسه این ستاد نیز با حضور معاون اول رئیسجمهور برگزار شده است.
معاون علمی رئیسجمهور همچنین بر ضرورت ایجاد آزمایشگاههای صحتسنجی و سندباکسهای فناورانه تأکید کرد و گفت توسعه فناوری بدون زیرساختهای ارزیابی و اعتبارسنجی میتواند زمینه ورود راهکارهای ناکارآمد یا حتی گمراهکننده به بازار را فراهم کند.
حرکت سهساله برای توسعه زیرساخت هوش مصنوعی
افشین با اشاره به توسعه زیرساختهای پردازشی هوش مصنوعی در کشور طی سالهای اخیر، ابراز امیدواری کرد در یک بازه زمانی حدود سه سال، مسیر ایجاد قابلیتهای جدی در این حوزه دنبال شود.
او جایگاه علمی ایران در حوزه هوش مصنوعی را مناسب ارزیابی کرد، اما در عین حال فاصله میان تولید علم و کاربردپذیری فناوری را همچنان قابل توجه دانست. به گفته او، کاهش این فاصله بهویژه در حوزههای نوظهور، نیازمند سرمایهگذاری مستمر و پرهیز از پروژههای کوتاهمدت و نمایشی است.
پارادایم جدید؛ از فناوری به قدرتبنیانی
یکی از محورهای اصلی سخنان معاون علمی رئیسجمهور، تغییر رویکرد این معاونت از «فناوری و نوآوری» به سمت ایجاد قابلیتهای پایدار و تکرارپذیر بود.
او اعلام کرد معاونت علمی از مردادماه، پارادایم جدید خود را با عنوان حرکت به سمت «قدرتبنیانی» دنبال میکند؛ رویکردی که در آن، ارزش یک شرکت دانشبنیان صرفاً با فناوری یا محصول فعلی آن سنجیده نمیشود، بلکه توانایی شرکت برای بهروزرسانی دانش، توسعه فناوری و ایجاد قابلیتهای جدید نیز اهمیت دارد.
بر همین اساس، حمایت دولتی از یک فناوری قرار نیست دائمی باشد. فناوریای که چند سال قبل در زمره فناوریهای پیشرو قرار داشته، ممکن است امروز دیگر مزیت رقابتی خود را از دست داده باشد و شرکتها باید بتوانند خود را با سرعت تغییرات فناوری هماهنگ کنند.
از مدرسه تا شرکت دانشبنیان
این رویکرد تنها به دانشگاه و شرکتهای فناور محدود نمیشود. معاون علمی رئیسجمهور تأکید کرد شکلگیری یک اقتصاد دانشبنیان قدرتمند باید از نظام آموزشی و دوران کودکی آغاز شود و خلاقیت و فرهنگ نوآوری از سالهای ابتدایی در جامعه نهادینه شود.
در این نگاه، مدرسه نقطه آغاز پرورش خلاقیت است، دانشگاه محل تولید دانش و شکلگیری هستههای پژوهشی، طرحهایی مانند هاتف حلقه اتصال این ظرفیتها به شرکتهای فناور و بازار و در نهایت، نوآوری و فناوری ابزاری برای ایجاد قابلیتهای پایدار در اقتصاد کشور خواهند بود.
طرح هاتف در این چارچوب، یکی از حلقههای کلیدی سیاست جدید معاونت علمی محسوب میشود؛ مسیری که قرار است فاصله میان ظرفیت علمی دانشگاهها و نیاز بازار را کاهش دهد و ایدههای فناورانه را از مرحله پژوهش به سمت محصول، شرکت، بازار و در نهایت ایجاد قدرت اقتصادی و فناورانه هدایت کند.
